به عنوان یک پخش کننده که از سال 1391 تا کنون، شبهای زیادی را با فکرهای جورواجور درباره ددلاینهای ارسال فیلم های مشتریان «درگاه فیلم ایران»، هزینههای سرسامآور پخش بینالمللی و انتظار برای ایمیلهای پذیرش گذراندهام، باید بگویم اگر اسکار آمریکا، برای ما قله هالیوود است و بفتای بریتانیا اصالت بریتانیا، جوایز گویا (Premios Goya) اسپانیا چیزی شبیه به قلب تپنده، پرشور و به شدت سینمایی جهان اسپانیاییزبان (ایبروامریکا) است.
وقتی فیلم کوتاهی میسازیم، همیشه به دنبال درهایی هستیم که ما را به بازارهای بزرگتر متصل کنند. برای سینمای مستقل، اسپانیا یک بهشت مطلق در فرمت کوتاه بخصوص برای فیلمسازان ایرانی است. آکادمی فیلم اسپانیا بر خلاف بسیاری از کشورها، احترامی باورنکردنی برای فیلم کوتاه قائل است و سیستم انتخابی بسیار منحصربهفرد و البته سنگینی دارد که به سیستم کوالیفایینگ گویا (Goya Qualifying) معروف است.
«درگاه فیلم ایران» از سال 1397 یک شریک ثابت اسپانیایی بنام «Movibeta» داشته است که شرکت را در پذیرش و دریافت جوایز جشنواره های اسپانیایی یاری میکند.
آکادمی گویا؛ حامیِ «سینمای معترض و پرشور» اسپانیا
آکادمی علوم و هنرهای سینمایی اسپانیا (Academia de las Artes y las Ciencias Cinematográficas de España) در سال ۱۹۸۶ تاسیس شد و از همان زمان جایزهای را پایهگذاری کرد که نامش را از نقاش بزرگ و عصیانگر اسپانیایی، فرانسیسکو گویا، وام گرفته بود. مجسمه برنزی و سنگین پادشاه جوایز سینمایی اسپانیا، یکی از معتبرترین افتخارات در اروپا محسوب میشود.
آکادمی گویا در بخش فیلمهای کوتاه، سه مجسمه اهدا میکند:
- بهترین فیلم کوتاه داستانی (Mejor Cortometraje de Ficción)
- بهترین انیمیشن کوتاه (Mejor Cortometraje de Animación)
- بهترین مستند کوتاه (Mejor Cortometraje Documental)
برخلاف اسکار که نگاهی بینالمللیتر دارد، جایزه گویا متمرکز بر تولیدات کشور اسپانیا و کشورهای اسپانیاییزبان است. با این حال، اهمیت فستیوالهای زیرمجموعه آن (Goya Qualifying) به این دلیل است که این جشنوارهها دروازه ورود مشترک به اسکار و فستیوالهای رده الف جهانی نیز هستند.
مکانیزم سیستم Goya Qualifying چیست؟
آکادمی اسپانیا قوانین بسیار سختی برای واجد شرایط شدن فیلمهای کوتاه دارد. در سیستم گویا، صرفاً برنده شدن در «یک فستیوال» معمولاً برای رفتن به مرحله نهایی رایگیری آکادمی کافی نیست، بلکه آکادمی یک سیستم امتیازی و تجمیعی را بر اساس لیست فستیوالهای مورد تاییدش اجرا میکند.
به طور کلی برای اینکه یک فیلم کوتاه داستانی بتواند به آکادمی گویا سابمیت (ارسال) شود، باید حداقل یکی از شروط زیر را تایید کند:
- مسیر فستیوالهای ملی (اسپانیا): فیلم باید در لیست فستیوالهای داخلی مورد تایید گویا پذیرفته شده باشد و بر اساس قوانین سال مربوطه، تعداد مشخصی انتخاب رسمی (Official Selection) یا جوایز خاصی (مثلاً جایزه بهترین فیلم ملی) را کسب کرده باشد.
- مسیر فستیوالهای بینالمللی غولپیکر: برنده شدن یا پذیرش در فستیوالهای رده الف جهانی مانند کن، برلین، ونیز یا سنسباستین مسیر مستقیم را باز میکند.
نکته کلیدی برای فیلمسازان: لیست فستیوالهای کوالیفایینگ گویا شامل تعداد زیادی فستیوال درجه یک داخلی در خود اسپانیا است. اسپانیا یکی از قویترین شبکههای فستیوال فیلم کوتاه در دنیا را دارد که بودجههای دولتی خوبی دریافت میکنند و جوایز نقدی بالایی دارند.
آناتومی فستیوالهای شاخصِ مورد تایید گویا (Goya Qualifying)
به عنوان یک فیلمساز اگر میخواهید وارد بازار سینمای اسپانیا و اروپا شوید، باید این اسامی را در تقویم کاری خود علامت بزنید. این فستیوالها، ویترینهای اصلی آکادمی گویا هستند:
الف) جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه اوئسکا (Huesca International Film Festival)
اوئسکا یکی از مهمترین فستیوالهای فیلم کوتاه در جهان است. این جشنواره همزمان مورد تایید اسکار و گویا است. بردن جایزه بزرگ «دانزانته» (Premio Danzante) در بخش ایبروامریکا یا بینالملل این فستیوال، شلیک مستقیم به سمت هر دو آکادمی است.
ب) زاینبی - جشنواره بینالمللی فیلم مستند و کوتاه بیلبائو (ZINEBI)
یکی از قدیمیترین و معتبرترین فستیوالهای اروپا که در منطقه باسک برگزار میشود. زاینبی به شدت روی سینمای مستقل، آوانگارد و مستندهای خلاق تمرکز دارد. برنده «جایزه بزرگ سینمای اسپانیا» در این فستیوال مستقیماً به آکادمی گویا معرفی میشود.
ج) جشنواره فیلم مالاگا (Festival de Málaga)
مالاگا ویترین اصلی فیلمهای بلند و کوتاه اسپانیاییزبان است. بردن جایزه «بیزناگای نقرهای» (Biznaga de Plata) برای بهترین فیلم کوتاه داستانی در مالاگا، یکی از مطبوعترین و در دسترسترین راهها برای ورود به لیست نهایی گویا است.
د) آلکینه - جشنواره فیلم آلکالا د هنارس (ALCINE)
یکی از قدیمیترین فستیوالهای تخصصی فیلم کوتاه در اسپانیا که در نزدیکی مادرید برگزار میشود. آلکینه مهد کشف استعدادهای جدید سینمای اسپانیاست و برندگان جوایز اصلی آن بلافاصله واجد شرایط حضور در جوایز گویا میشوند.
جدول مقایسهای فستیوالهای کلیدی کوالیفایینگ گویا
| نام فستیوال | جایزه دقیقِ واجد شرایط کننده گویا | وضعیت تاییدیه بینالمللی | تمرکز محتوایی |
| ZINEBI (بیلبائو) | Gran Premio del Cine Español | اسکار + بافتا + گویا | مستند، انیمیشن و تجربی |
| Huesca (اوئسکا) | Premio Danzante Iberoamericano | اسکار + گویا | فیلم کوتاه داستانی مستقل |
| Málaga | Biznaga de Plata al Mejor Cortometraje | گویا | سینمای اسپانیاییزبان تراز اول |
| ALCINE | Primer Premio Ciudad de Alcalá | گویا | سینمای خلاق و استعدادهای نو |
| Curtas Festival do Imaxinario | Mejor Cortometraje de Ficción | گویا | سینمای فانتزی، علمیتخیلی و وحشت |
فرآیند غربالگری؛ از فستیوال تا مجسمه برنزی گویا
برخلاف اسکار که اعضا بلافاصله لیست کوتاه ۱۵ تایی را انتخاب میکنند، روند آکادمی فیلم اسپانیا در بخش فیلم کوتاه بسیار شفاف و مرحله به مرحله است:
مرحله اول: فیلتر اولیه و تشکیل بانک فیلم
کمیته تخصصی آکادمی، تمام فیلمهایی را که از طریق فستیوالهای کوالیفایینگ امتیازات لازم را کسب کردهاند جمعآوری میکند. معمولاً در بخش داستانی بین ۳۰ تا ۵۰ فیلم کوتاه توانستهاند شرایط سختگیرانه را پاس کنند.
مرحله دوم: کاندیداهای اولیه (Los Candidatos)
آکادمی ابتدا یک لیست حدوداً ۱۵ فیلمی (برای بخش داستانی) و ۱۰ فیلمی (برای انیمیشن و مستند) به عنوان «فیلمهای کاندیدا» اعلام میکند. این مرحله شبیه به همان شورتلیست اسکار است.
مرحله سوم: نامزدهای نهایی (Los Nominados)
از میان کاندیداها، با رای مستقیم اعضای آکادمی، ۵ نامزد نهایی برای هر بخش انتخاب میشوند. این پنج تیم به مراسم فرش قرمز گویا دعوت خواهند شد و در نهایت یک فیلم مجسمه را به خانه میبرد.
استراتژی تجربی پخش فیلم برای هدفگیری فستیوالهای اسپانیا
اگر فیلم شما یک محصول مشترک با اسپانیا است، یا به عنوان یک فیلمساز بینالمللی میخواهید در فستیوالهای اسکار/گویا کوالیفایِ این کشور حضور داشته باشید، این فرآیند چهار مرحلهای به شما کمک میکند:
1.بررسی زیرنویس و ترجمه بومی
اسپانیا به شدت روی زبان خود حساس است. حتی برای فستیوالهای بینالمللی آنها، داشتن یک زیرنویس کپیرایت شده و دقیق به زبان اسپانیایی (Castilian) شانس پذیرش شما را تا ۵۰٪ افزایش میدهد.
2.ورود از طریق فستیوالهای بینالمللی کوالیفای
پخش خود را با ارسال به اوئسکا (Huesca)، زاینبی (Zinebi) یا جشنواره فانتزی کورتاس (Curtas) شروع کنید. این فستیوالها بخش بینالملل دارند و نیازی نیست فیلم شما حتماً ساختار سرمایهگذاری اسپانیایی داشته باشد.
3.داشتن یک پخش کننده حقوقی با قدمت بالای 10 سال
4.حضور فیزیکی و شبکهسازی
صنعت فیلم کوتاه در اسپانیا بسیار صمیمی و مبتنی بر روابط انسانی است. اگر فیلم شما در فستیوالی مثل مالاگا یا آلکینه پذیرفته شد، حتماً برای حضور فیزیکی برنامهریزی کنید. پاتوقهای شبانه این فستیوالها جایی است که تهیهکنندگان بعدی خود را پیدا خواهید کرد.
واقعیت این است که جوایز گویا بازتابدهنده سینمایی است که از تجربه کردن نمیترسد. سینمای اسپانیا مهد پرورش کارگردانان بزرگی چون پدرو آلمودوار، آلخاندرو آمینابار و جی.ای. بایونا بوده است که همگی کار خود را با فیلمهای کوتاه در همین فستیوالهای بومی شروع کردهاند.
سیستم کوالیفایینگ جوایز گویا به ما فیلمسازان یاد میدهد که پایداری، اکرانهای مداوم و حضور در شهرهای مختلف چقدر میتواند به زنده ماندن یک فیلم کمک کند. این سیستم فقط به دنبال یک شاهکار ناگهانی نیست، بلکه به استمرار خلاقانه فیلمساز پاداش میدهد. پس اگر فیلمی در دست تولید دارید، فستیوالهای جذاب و پرشور اسپانیا را دستکم نگیرید؛ جایی که سینما هنوز به عنوان یک هنر اصیل و مردمی نفس میکشد.
